Dolar Bazlı Stok Takibi: Maliyet, Kur Farkı ve Gerçek Kâr
- YAYIN
- 17 Ağustos 2026
- OKUMA
- 4 dk
- GÖRÜNTÜLENME
- 0
Dolar Bazlı Stok Takibi
Türkiye'de ithalata bağlı çalışan hemen her sektörde alım dolarla, satış lirayla yapılıyor: güneş enerjisi, elektrik malzemesi, yedek parça, hırdavat, telefon parçası, kimyasal, makine ekipmanı. Kayıt ise çoğu zaman sadece lira üzerinden tutuluyor.
Sorun burada başlıyor. Lira bazlı tutulan kayıt, kur hareket ettiği anda gerçeği göstermeyi bırakıyor. İşletme kâr ettiğini düşünüyor, ama aslında stoğunu yenileyemeyecek kadar ucuza satmış olabiliyor.
Bu yazıda dövizli stok takibinin nasıl kurulması gerektiğini, hangi üç rakamın ayrı ayrı tutulması gerektiğini ve hangi kurun kullanılacağını anlatıyoruz.
Lira bazlı kayıt neden yanıltıyor
Bir ürünü 100 dolara aldınız, o gün kur 45. Kayda 4.500 TL yazdınız. Üç ay sonra kur 48 oldu ve ürünü 5.200 TL'ye sattınız.
Kayda göre 700 TL kâr ettiniz. Ama aynı ürünü yerine koymak için bugün 4.800 TL ödemeniz gerekiyor. Yani cebinize giren 700 liranın 300'ü zaten stoğu yenileme maliyeti. Gerçek kârınız 400 TL.
Bu fark tek üründe küçük görünür. Yüzlerce kalemde ve birkaç ayda, işletmenin sermayesini eriten sessiz kayıp haline gelir. Klasik sonuç şudur: kâğıt üzerinde kârlı görünen işletmenin kasasında para olmaz.
Ayrı tutulması gereken üç rakam
Tarihsel maliyet. Ürünün alındığı gündeki kurla hesaplanan TL maliyeti. Bu rakam hiç değişmez. Alış kuru ürün kaydına yazılır ve orada sabit kalır.
Güncel değer. Aynı stoğun bugünkü kurla TL karşılığı. Her gün değişir. "Depomdaki mal bugün ne eder" sorusunun cevabıdır.
Kur farkı. İkisi arasındaki fark. Bu bir kazanç değil, stoğun yenilenme maliyetindeki artıştır.
Programınız bu üçünü ayrı alanlarda tutmuyorsa, dövizli takip yapıyor sayılmaz. En sık görülen hata, kur güncellendiğinde maliyetin de üstüne yazılması — o an geçmiş kayıt bozulur ve geri dönüşü olmaz.
Örnek hesap
Alım
- Ürün: 550W panel, 100 USD
- Alış günü kuru: 45,00 → tarihsel maliyet 4.500 TL Bugün
- Kur: 47,86 → güncel değer 4.786 TL Satış
- Satış fiyatı: 5.500 TL Sonuç
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Toplam kazanç (5.500 − 4.500) | 1.000 TL |
| Kur farkı (4.786 − 4.500) | 286 TL |
| Gerçek kâr (5.500 − 4.786) | 714 TL |
Kâğıt üzerinde 1.000 TL kazanmış görünüyorsunuz. Gerçekte kazandığınız 714 TL; kalan 286 TL yerine koyma maliyeti. Fiyat listenizi 1.000 TL'lik kâra göre yaparsanız, her satışta sermayenizden yemeye başlarsınız.
Hangi kur kullanılmalı
Uygulamada en çok tartışılan konu bu, çünkü tek doğru cevap yok — hangi soruyu sorduğunuza bağlı.
TCMB kuru. Resmî ve tarafsız. Muhasebe kayıtları ve resmî raporlama için standarttır. Ama gerçek alım satım bu kurdan yapılmaz; bankada döviz alırken ödediğiniz rakam her zaman daha yüksektir.
Banka kuru. Kendi çalıştığınız bankanın döviz satış kuru. Maliyeti gerçekten ödediğiniz rakamdan hesaplamak istiyorsanız doğru olan budur. Bankalar arasında ciddi fark olabildiği için hangi bankanın baz alındığı önemlidir.
Kendi kurunuz. Birçok işletme TCMB üstüne sabit bir marj koyar (örneğin +%2) ya da haftalık kendi kurunu belirler. Fiyat listesini sabit tutmak isteyenler için pratiktir.
Doğru kurgu, programın bu üçünü de destekleyip hangi kaynağın kullanıldığını her işlemde kaydetmesidir. Aylar sonra "bu maliyeti neye göre hesapladık" sorusunun cevabı kayıtta durmalıdır.
Excel neden bir yere kadar yeter
Excel'de dövizli takip kurulabilir, ama üç yerde tıkanır:
- Kur elle giriliyor. Yoğun günde unutulur, eski kurla satış yapılır.
- Geçmiş kur saklanmıyor. Formül tek bir hücreye bağlıysa kur değiştiğinde geçmiş maliyetler de değişir; tarihsel maliyet kaybolur.
- Kalem sayısı büyüyünce dosya çöker. Birkaç yüz üründen sonra hem yavaşlar hem hata yakalanamaz hale gelir. Kalem sayınız az ve ürün çeşidiniz sabitse Excel iş görür. Yüzlerce kalem ve düzenli alım varsa, kur takibinin otomatik olduğu bir programa geçmek gerekir.
Kontrol listesi
Kullandığınız veya bakmakta olduğunuz program şu maddeleri karşılıyor mu:
- Alış kuru ürün kaydına yazılıyor ve sonradan değişmiyor
- Stok değeri güncel kurla ayrıca hesaplanıyor
- Kâr raporunda kur farkı ayrı satır olarak görünüyor
- Kur kaynağı seçilebiliyor (TCMB / banka / kendi kurunuz)
- Kur otomatik güncelleniyor, son güncelleme zamanı görünüyor
- Stok değeri hem USD hem TL olarak raporlanabiliyor
- İnternet kesildiğinde son bilinen kurla çalışmaya devam ediyor Bu maddelerin yarısından fazlası eksikse, program dövizli çalışan bir işletme için yetersizdir.
Not: Buradaki anlatım yönetim raporlaması içindir. Resmî muhasebe ve vergi kayıtlarında uygulanacak değerleme yöntemi için mali müşavirinize danışın.
Dövizli stok takibini kurmak istiyorsanız, mevcut ürün listenizle nasıl başlanacağını konuşalım.